گروههای آموزشی منطقه خزل ( همدان)

 

                          

 

استاد : خانم دکتر موسوی

تهیه کننده: رضا سلیمی

 

 

 

 

 

دکتر فرانک موسوی[1]

رضاسلیمی[2]

چکیده

پیشرفت های اخیر در صنعت رایانه و اطلاع رسانی و ظهور شبکه های اطلاع رسانی محلی، ملی، منطقه ای و بین المللی و به ویژه اینتر نت، نرم افزار ها ،چند رسانه ای ها ، فناوری ارتباطی همه و همه روش های جدیدی را پیش روی طراحان، مدیران و مجریان برنامه های آموزشی قرار داده است . نفوذ فناوری اطلاعاتی به مراکز آموزشی(از مدارس تا دانشگاه ها و حتی منازل)، روابط ساده معلمی و شاگردی را به طور کلی دگرگون ساخته است . به این ترتیب، الگوهای سنتی یادگیری متحول شده وکاربران با حجم گسترده ای از اطلاعات و دانش مواجه هستند . براساس تحقیقات انجام شده این نتیجه حاصل گردید: «که 75 درصد یادگیری از طریق وسایل دیداری و تصویری و به وسیله حس بینایی انجام خواهد شد. در صورتی که تنها 13 درصد یادگیری از طریق حس شنوایی و وسایل صوتی انجام می گیرد و دیگر حواس به ترتیب بساوایی 6 درصد، بویایی و چشایی هر کدام 3 درصد در حافظه و یادگیری تأثیر دارند.» در این راستا محقق بر آن است تا از طریق مطالعات کتابخانه ای و به صورت تحقیقات مروری و مطالعات تحقیقات پیشین به این سؤال اساسی پاسخ دهد که چگونه می توان از پدیده نرم افزار آموزشی در مباحث مربوط به آموزش و یادگیری  بهره گرفت ؟

با شکل گیری مراکز تکنولوژی آموزشی در برخی  مدارس ، روند آموزش در این مدارس تغییر مثبتی داشته و توانسته است ، دانش آموزان خلاق را به خود جذب و معلمان را به استفاده از فناوری های جدید آموزشی مجاب کند.با بررسی تحولات آموزشی مدارس پس از تجهیز برخی از مدارس به فناوری رایانه ،هم چنان نیاز به محتوای مطلوب آموزشی در مدارس دیده می شود .در پایان باید گفت که   طراحان، برنامه ریزان و مدیران و مجریان برنامه های آموزشی باید در این زمینه چاره ای بیاندیشند. است .

 

واژه های کلیدی: نرم افزار ، آموزش ، تکنولوژی آموزشی

مقدمه

همگام با رشد علم و تکنولوژی و ورود ابزارهای جدید یادگیری و آموزش به عرصه زندگی انسان، شکل و شیوه آموزش و یادگیری تا حدودی تغییر کرده است و نرم افزارهای آموزشی، به ابزارهای پر کاربرد آموزشی، ولو به عنوان یک ابزار کمک آموزشی، طی سال های اخیر بدل شده اند.امروزه این نرم افزارها در مقاطع مختلف مبتدی یا مقدماتی، متوسطه و پیشرفته و در گروه های درسی، آموزش تخصصی ( رایانه و رشته های خاص دانشگاهی)، آموزش عمومی ( آموزش آشپزی، هنرهای دستی و حتی طالع بینی و ...) و ... در بازار موجودند و مورد استقبال قرار گرفته اند.

اگرچه گروه زیادی بر این اعتقادند که نرم افزارهای آموزشی به تنهایی برای آموزش و یادگیری کافی نیستند و به عبارتی مکمل کلاس های آموزشی به حساب می آیند، اما گروهی از کارشناسان حوزه نرم افزار و همچنین تولید کنندگان نرم افزارهای آموزشی بر این باورند که محتوای نرم افزارهای آموزشی زیر نظر اساتید و کارشناسان برجسته هر رشته و بر اساس استانداردهای آموزشی ایران تهیه شده و این نرم افزارها به خوبی می توانند پاسخگوی نیازهای آموزشی افراد باشند. حتی گروهی از تولید کنندگان این نرم افزارها از صادرات این نرم افزارها خبر می دهند. البته هستند کارشناسانی که به محتوای آموزشی این نرم افزارهای آموزشی ایراد می گیرند و معتقدند هنوز که هنوز است پس از گذشت سا ل ها هنوز متولی مشخصی در بخش تولید محتوا وجود ندارد و به درستی مشخص نیست که وزارت ارشاد، آموزش و پرورش، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات یا ارگان های دیگر باید در این زمینه سیاست گذاری کنند.   این کارشناسان که بازار نرم افزارهای آموزشی را بازاری بی رونق، بی محتوا و پرخطر می دانند معتقدند عوامل متعددی در ناموفق بودن بازار نرم افزارهای آموزشی در کشور دخیل بوده اند که عدم توجه به بحث تولید محتوا یکی از دلایل ناکارآمد بودن نرم افزارهای آموزشی و استفاده از آنها به عنوان یک ابزار کمک آموزشی است. در حالی که در تمام دنیا نرم افزارهای آموزشی، ابزار آموزشی هستند نه کمک آموزشی.( عسگری،1388سایت دنیای اقتصاد )

 

جایگاه نرم افزارهای آموزشی در ایران

با وجودی که نرم افزارهای آموزشی طی سال های اخیر از لحاظ کمی رشد قابل ملاحظه ای داشته اند، اما بنا بر اعتقاد برخی از کارشناسان از لحاظ کیفی و محتوا رشد چندانی نداشته اند.

به گفته سلام زاده، متاسفانه با وجود رشد کمی این نرم افزارها، برخی شرکت ها به رشد کیفی نرم افزارها توجه نداشته و تنها به فکر ایجاد درآمد هستند.وی افزود: باید شرایطی فراهم شود تا نرم افزارهای عمومی آموزشی نیز از لحاظ محتوا تقویت شوند.

کاوه ثروتی، کارشناس نرم افزار در این باره می گوید، متاسفانه به دلیل عدم حمایت صحیح و اصولی از جانب دولت تولید محتوا در کشور چندان به صرفه نیست. به همین دلیل تولیدکنندگان نرم افزار در این زمینه به جد تلاش نمی کنند و می توان گفت داستان محتوای آموزشی در نرم افزارها یک پازل ناقص است.

وی افزود: دولت در برهه ای از زمان با حمایت غیرمنطقی از برخی تولید کنندگان نرم افزار باعث شد تا بازاری تضمین شده برای برخی از تولیدکنندگان نرم افزار ایجاد شود و به عبارتی دولت باعث شده تولیدکننده ها روی کیفیت نرم افزارها مانور ندهند. به گفته وی، این اقدام دولت در مورد خرید نرم افزار از برخی تولیدکننده ها باعث شده اتحادیه و سازمان هایی تشکیل شوند و از رانت های دولتی استفاده کنند و با ادعای صادرات نرم افزار از رانت های دولتی استفاده کنند و محصولات خود را به فروش برسانند.

رضا آسیابانی، رییس کمیسیون رسانه و نشر الکترونیک سازمان نظام صنفی رایانه ای تهران نیز در این باره می گوید: طی سال های اخیر در زمینه استفاده از نرم افزارهای آموزشی رشد خوبی را مشاهد می کنیم و بسیاری از تولیدکنندگان کتب به این سمت آمده اند.به گفته وی، در سال های اخیر شاهد یک تعالی از لحاظ کیفیت و محتوای نرم افزارهای آموزشی هستیم، ولی هنوز به مرحله ایده آل نرسیده ایم.

وی با اعتقاد به این موضوع که به دلیل افزایش رقابت در بازار نرم افزار تولید نرم افزار یک ریسک است گفت، دولت باید زمینه هایی ایجاد کند تا تولیدکنندگان احساس نکنند تولید نرم افزار ریسک است.

وی در رابطه با اقدام دولت در رابطه با خرید دولت از برخی از تولیدکنندگان نرم افزار نیز می گوید: شاید سابق براین دولت به دلیل اینکه تولیدکنندگان کمی وجود داشتند نرم افزارها را از آنها می خرید و به مراکز مختلف پخش می کرد، اما اکنون با افزایش تعداد تولیدکنندگان، دولت برای خرید نرم افزار گزینش می کند و با کارشناسی های اساسی اقدام به خرید می کند.ذوقی پور، مدیرعامل شرکت فناوران ارتباط مفید و مبتکر راه اندازی مدارس هوشمند در ایران نیز در این باره می گوید: نرم افزارهای آموزشی چه از نوع داخلی و چه خارجی در کشور ما جایگاهی ندارند و دلیل هم این است که سیستم آموزشی ما سیستمی است که همچنان مبتنی بر کتاب و روش های سنتی است و دانش آموزان ناچارند برای امتحانات و همچنین آزمون ورودی دانشگاه ها مطالب را حفظ کنند و اگر سیستم آموزشی تغییر کند، این مشکل نیز رفع می شود.

وی که از تولیدکنندگان نرم افزار است می گوید: این ادعا که تولید محتوای نرم افزارهای آموزشی در حد مطلوبی نیست صحت ندارد و تولیدکنندگان موفق این زمینه با استفاده از تجارب کارشناسان و همچنین نرم افزارهای خارجی توانسته اند نرم افزارهای آموزشی خوبی تولید کنند. اما مشکل اینجا است که این نرم افزارها در ایران جایگاهی ندارند و حتی در مدارس ایران نیز مورد استفاده قرار نمی گیرند. به همین دلیل برخی از تولید کنندگان مطرح و قوی ناچارند برای جبران هزینه ها نرم افزارهای تولیدی را به زبان انگلیسی ترجمه کنند و به سایر کشورها صادر کنند . (عسگری ،1388،سایت دنیا اقتصاد)

 

 

دو تعریف از  نرم افزار

1- نرم افزار عبارت است از مجموعه برنامه های رایانه ای، رویه ها، دستورالعمل ها و مستندات مربوط به آن ها و نیز اطلاعات مربوط به عملیات یک سیستم رایانه ای که دارای کاربری مشخص بوده و بر روی یکی از حامل های رایانه ای ضبط شده باشد.)  پایگاه فناوری اطلاعات وارتباطات ایران-هفته نامه بزرگراه فناوری )   

 

 

 

 2- نرم افزار، يک برنامه کامپيوتری شامل مجموعه ای از دستورالعمل ها بوده که با هد فمندی خاصی در کنار يکديگر قرار گرفته تا از اين طريق نمايانگر خواسته های مورد نظر باشند. نرم افزار مجری خواسته های مورد نظر در سرزمين سخت افزار بوده و با در اختيار گرفتن مجموعه ای از منابع سخت افزاری سعی در تحقق اهداف از قبل تعريف شده دارد(.سایت سخا روش ،1381)             

هدف از به کارگیری نرم افزار آموزشی باید : بسط وغنی سازی محیط یادگیری فراگیرندگان ،افزایش معلومات آنان و تکرار و تمرین در ارتباط با مطالب خاص ،مفهوم ها و مهارت ها است. در صورت استفاده مناسب ، فناوری می تواند سبب افزایش قدرت ذهنی و اجتماعی فراگیرنده شود.  

 

 

به منظورطراحی نرم افزار به مجموعه ای از ملزومات نياز خواهد بود:

 ۱- روشی بمنظور ايجاد ارتباط با کاربر. نرم افزار محصولی است که توسط انسان طراحی و توسط گروهی ديگر مورد استفاده قرار خواهد گرفت. بديهی است که شرط اول در بکارگيری يک نرم افزار، ايجاد ارتباط با آن  است . ماداميکه کاربران قادر به ايجاد يک ارتباط مناسب  با يک نرم افزار نباشند، زمينه استفاده از پتانسيل های موجود  فراهم نخواهد گرديد. بد ين منظور تمامی توليدکنندگان و عرضه کنندگان نرم افزار اهتمام جدی خود را در زمينه طراحی و پياده سازی اين بخش از نرم افزارها که " رابط کاربر " ناميده می شود ، بعمل می آورند. بخش " رابط کاربر" هر نرم افزار يکی از مهمترين عوامل در موفقيت يک محصول نرم افزاری از ديدگاه کاربران است . کاربران با استفاده از بخش فوق قادر به ايجاد ارتباط و انتقال خواسته خود بوده تا از اين طريق زمينه تحقق خواسته مورد نظر در کوتاهترين و سريعترين زمان ممکن ، فراهم گردد. در اين زمينه اگر از کاربری خواسته شود که واژه " کيقيت " در رابطه با يک نرم افزار را تعريف نمايد ، ميدان و محدوده پاسخگوئی به سوال فوق عموما" به امکانات موجود در  بخش " رابط کاربر" اشاره خواهد داشت  . در صورتيکه کاربر مورد نظر توانسته باشد از طريق بخش " رابط کاربر"،  يک ارتباط صحيح و مناسب را بمنظور تامين خواسته های خود برقرار کرده  باشد ، قطعا" در مواجهه با سوال فوق ، پاسخی  مثبت  را ارائه خواهد داد.

 ۲ - روشی بمنظور تامين اهداف . در بطن واژه نرم افزار همواره يک هد فمندی خاص دنبال می گردد .  بر همين اساس است که نرم افزار را می توان بعنوان يک موجوديت  نمو( رشد ) کننده نيز در نظر گرفت . برای دستيابی به اهداف مورد نظر می بايست پس از شناسائی و تبين اهداف، اقدام به ارائه راهکارهای لازم بمنظور نيل به آنها  نمود. هر نرم افزار برای تامين اهداف خود از مجموعه ای سياست ها و قوانين استفاده می نمايد. بمنظور تحقق اهداف و بالفعل نمودن سياست ها ی مورد نظر در يک نرم افزار ، کدهای لازم نوشته خواهند شد. کدهای فوق مجری سياست ها و رويکردهای يک نرم افزار بمنظور نيل به اهداف خواهند بود.

 ۳ - روشی بمنظور مديريت داده ها .  داده ها در يک برنامه کامپيوتری دارای جايگاه خاصی می باشند. بمنظور توليد فرآورده های اطلاعاتی می بايست در مرحله اول داده های خام به يک نرم افزار تغذيه و در مرحله بعد و پس از پردازش های لازم فرآورده های مورد نظر توليد گردند.  بمنظور مديريت داده ها در يک برنامه در ابتدا می بايست با ايجاد ساختارهای لازم اطلاعات مورد نظر  ذخيره و در ادامه و با توجه به فرضيات موجود  از داده های ذخيره شده ، استفاده عملياتی بعمل خواهد آمد. چرخه استفاده ، توليد و ذخيره سازی اطلاعات مستلزم اعمال يک مديريت قابل قبول در رابطه با داده ها خواهد بود. زمانيکه داده ها از حالت ساده خارج و به اشکال پيچيده تری جلوه می نمايند ، بانک های اطلاعاتی مطرح تا از اين طريق پاسخی شايسته به اين نوع از نيازها باشند.  بانک های اطلاعاتی با ارائه ساختارهای لازم ( جداول ) و ايجاد ارتباط بين داده های مورد نظر، زمينه مديريت داده ها را بخوبی فراهم می آورند.( سایت سخا روش،1381)

 

 

 

نرم افزار آموزشی

نرم افزار آموزشی به طور کلی نرم افزاری است که می تواند توسط هر دو دانش آموزان و معلمان به منظور تقویت تدریس سنتی و ابزار یادگیری مورد استفاده قرار گیرد. امروزه ، نرم افزار آموزشی در محیط های یادگیری ضروری است و این  اجازه را می دهد که هر دوگروه مربیان و دانش آموزان از بهترین کارکردهای آموزشی کامپیوتر استفاده کنند.(سایت پرشین بلاگ) 

فرایند طراحی و تولید نرم افزار های آموزشی

نرم افزارهای آموزشی در دو سطح سادهوغیر حرفه ای (معلم ساخته)و یا تخصصی وحرفه ای (توسط گروه متخصص ویژه)قابل تولید هستند.

1- طراحی و تولید

2-گروه تولید کننده

3-ابزار های تولید

1- طراحی و تولید

اجرای پروژه ی نرم افزار آموزشی عبور از چند مرحله را ایجاب می کند.گرچه این مراحل به طور گام به گام طی می شوند ،اما امکان بازگشت به عقب و تجدید نظر در مراحل قبلی نیز وجود دارد.

الف :طراحی

یک نرم افزار آموزشی با یک ایده کلی ویا طرح آغاز می شود.و شکلی نزدیک به فیلم نامه یا سناریو به خود می گیرد که در آن موارد آموزشی ،مراحل پیشروی فراگیر و اتفاقاتی که باید در نرم افزار نهایی رخ بدهد پیش بینی می شود . مشخص کردن زمان مورد نیاز برای انجام این کارها و تخمین هزینه لازم در این مرحله انجام می شود.

ب :تولید

در این مرحله فعالیت های پیش بینی شده در مرحله ی قبل به اجرا در می آید.هر چه کار پیچیده تر و مشکل تر در نظر گرفته شده باشد ،احتیاج به افراد متخصص و تیم کاری کامل تر خواهد بود و استفاده از زمان و تجهیزات بیشتری ضرورت خواهد یافت.به عنوان نمونه محتوای مورد نظر تهیه و تایپ میشود،عکس های لازم تهیه و اسکن میشوند ،ویدئو های مورد نظر تولید و یا گرد آوری میشوند،طرح های گرافیکی لازم تهیه و در محل های لازم به متن ها اضافه میشوند،فرا رسانه ها1 مشخص و به محل های مربوط ارتباط داده میشوند و ...

ج: ارزشیابی

محصول تولید شده قبل از نهایی شدن و تولید انبوه باید از نظر توان برنامه در نیل به اهداف مورد نظر ،انجام فعالیت های پیش بینی شده و تامین نیاز های مخاطبان مورد ارزشیابی قرار گرفته و اصلاحات ضروری بر روی آن انجام شود.

2-گروه تولید

کار تولید نرم افزار های آموزشی تخصصی است و نیاز به تیم کاری متشکل از الف.مدیر تیم ب.متخصص موضوع ج. تکنولوژیست آموزشی د.طراحان سیستم نرم افزاری دارد.

3-ابزار های تولید

ابزارهای تولید نرم افزار های آموزشی در 2بخش سخت افزار ها و نرم افزارها مورد بررسی قرار می گیرند.

الف.سخت افزار ها

در تولید نرم افزار های آموزشی به علت تنوع اطلاعات (متن ،تصویر ، صدا و...)و حجم زیاد آنها نیاز به تجهیزاتی از قبیل رایانه ،صفحه کلید،کارت صدا،کارت گرافیک،حافظه ی ثابت و موقت ،اسپیکر و ...دارد.

 

ب. نرم افزار ها

در تولید نرم افزار های آموزشی علاوه بر سیستم های عامل ویندوز2،نرم افزار های دیگری از قبیل    فتو شاپ3 ، ورد4،پاور پوینت5 ومالتی مدیا بیلدر6 و ... دارد.  (امیر تیموری،1385)

مراحل تولید نرم افزار آموزشی به زبانی دیگر

 اولين مرحله احساس نياز است. يعني بايد شرايطي پيش بيايد كه فرد يا افرادي احساس كنند، در حيطه آموزش خلائي وجود دارد كه يك نرم افزار آموزشي مي تواند آن خلا را پر كند. طبيعتا اين افراد كساني هستند كه به برتري هاي نرم افزار آموزشي و كامپيوتر نسبت به آموزش سنتي آگاهي دارند. براي توليد نرم افرار آموزشي، اولين قدم عملي تهيه طرح اوليه1 است. طرح اوليه معمولا توسط مدير توليد و با همفكري ديگر اعضاي تيم تهيه مي شود. در طرح اوليه چندين موضوع مشخص مي شود:

1-توجيه لزوم ساخت نرم افزار ازنظرعلمي واقتصادي: البته در بعضي موارد، كار پس از توجيه، آغاز مي شود. اين موضوع بستگي به اين دارد كه سفارش كار از طرف كار فرما باشد يا توليد كننده

2-تعيين روش آموزش2  كه اين بخش كار بعهده برنامه ريز آموزشي، تكنولوژيست آموزشي و مدرس مي باشد وبا نظارت مدير توليد انجام مي شود. (البته اگر همه اين عوامل در تيم وجود داشته باشد. در غير اين صورت مدرس و مدير تيم اين كار ار انجام مي دهند). اين كار با توجه به مطلب و محتواي آموزش، سن، نوع و شرايط مخاطبين و همچنين شرايط توليد زمان و هزينه انجام مي شود. ( نرم افزاري كه اكثر مخاطبين آن را كودكان تشكيل مي دهند با نرم افزاري كه براي آموزش مديران تهيه شده است تفاوت هاي زيادي خواهد داشت.

3- مشخص كردن روش كار نرم افزار و تكنولوژي هاي لازم.(بهتر است اين مرحله همزمان با مرحله قبل انجام گيرد). اين كار به عهده تيم برنامه نويسي و طراحي، تكنولوژيست آموزشي، مدرس و مدير توليد مي باشد. در اين مرحله بايد مشخص شود در توليد نرم افزار از چه تكنولوژي و امكاناتي استفاده خواهد شد. چه مقدار تعامل در آموزش لازم است، آيا بايد بخش آزمون هم در نرم افزار گنجانده شود يا خير، آيا لازم است سوابق كاربران نگهداري شود؟ چه ميزان و در كجا فيلم، انيميشن يا صدا لازم است؟ ايا اجراي برنامه بايد بصورت خودكار3 باشد؟ و بسياري از نكات ديگر كه اين نكات نيز با توجه به مخاطبين و همچنين نوع آموزش و محتواي آن مشخص مي شود.

4- برآورد هزينه، زمان و نيروهاي لازم براي توليد نرم افزار.

 

قدم دوم تهيه سناريوي 4كار است.اين مرحله تقريبا با همكاري همه اعضاي تيم انجام مي شود، سناريو شامل همه مطالب موجود در نرم افزار آموزشي است. علاوه بر آن بايد شرح تمام اتفاق ها، تعامل ها، آزمون ها، و حتي عوامل تشكيل دهنده اينترفيس آورده شود. تهيه متن اصلي آموزش به عهده مدرس است. وي بايد با توجه به روش كار متن دروس را تهيه كند و مشخص كند كه كجا لازم است برموضوعي تاكيد شود، تصوير خاصي نمايش داده شود و يا يك رويداد تعاملي بوجود آيد. همچنين طرح سئوال هاي آزمون، پاسخ هاي صحيح و روش امتياز دهي نيز با مدرس است. باهمكاري تمام اعضا بقيه سناریوی کار تهيه ميشود. بايد مشخص شود كه برنامه چگونه شروع مي شود. بعد از دمو چه چيزي به نمايش در مي آيد و . . .

پس از اصلاحات و تصويب سناريو، قدم بعدي تهيه محتوا است. بخشي از محتوا در مرحله قبل تهيه شده است. در اين مرحله نقش عوامل اجرائي پررنگ تر مي شود. چندين كار به موازات هم بايد انجام شود. تهيه گرافيك ها و فيلم ها، ضبط صدا ها، تركيب صدا و تصوير و ويرايش فيلم ها، نوشتن برنامه اصلي، ايجاد تعامل ودر نهايت يكپارچه سازي همه مولفه ها كارهائي هستند كه بايد انجام شوند.

نرم افزار پس از توليد و در حين توليد بايد اشكال زدائي1 شود. اين كار در چند مرحله انجام مي گيرد. در حين انجام كار برنامه مرتبا چك مي شود تا ايراد هاي احتمالي و كد نويسي هاي اشتباه رفع شود. پس از انجام كار نيز برنامه در چند مرحله اشكال زدائي مي شود. ابتدا در سطح توليد كنندگان برنامه. سپس در سطح افراد صاحب نظر. به اين صورت كه نسخه اي از برنامه به همراه فرم ارزشيابي به آنان داده مي شود تا با بررسي نرم افزار، فرم را تكميل كنند. پس از رفع اين اشكالات، نسخه بتا يا آزمايشي توليد مي شود. اين نسخه در سطح محدودي بين مخاطبين توزيع مي شود. پس از گرفتن باز خورد كاربران، نسخه نهائي توليد شده و به بازار عرضه مي شود.

                                                                                                                                  (وبلاگ کلبه دانشجوئی مهندسی کامپیوتر،سایت میهن بلاگ)

 

انواع نرم افزار هاي آموزشي:

1- نرم افزار هاي آموزشي ساده:

 در آنها فقط از فيلم هاي آموزشي استفاده شده است: تنها مزيت اين نرم افزار ها نسبت به فيلم ويديو احتمالا استفاده از نام فصول و دروس است كه با كليك روي نام هر درس، فيلم مربوط به آن درس پخش خواهد شد.

2- نرم افزار هاي آموزشي تعاملي ساده2 :

اين گونه نرم افزار ها در جاهاي خاص عملكرد مشخصي را از كاربر طلب مي كنند. مثل كليك روي دكمه ادامه يا فشردن كليد اینتر .اين گونه تعامل هر از چندي كاربر را متوجه مي سازد كه با يك نرم افزار روبرو است نه يك فيلم مستند و اگر احيانا فكر او متوجه درس نباشد، با اين كار وي به محيط تدريس باز مي گردد.

3- نرم افزار هاي آموزشي تعاملي نوع دوم:

در اين نوع نرم افزار تعامل در سطح بالا تري به كار گرفته مي شود. مثلا علاوه بر حالت قبل، پس از پايان هر درس، يك آزمون براي كابر در نظر گرفته مي شود و با توجه به نمره اي كه كاربر در آزمون كسب مي كند، اجازه مي يابد كه درس بعد را ببيند.

-4 نرم افزار هاي آموزشي تعاملي نوع سوم1:

در اين نوع نرم افزارهاي آموزشي از تعامل در بيشترين حد آن استفاده شده است. براي مثال در هر مرحله شما بايد عبارت خواسته شده را تايپ كنيد يا روي دكمه مورد نظر كليك كنيد تا به مرحله بعد برويد. يا اين كه سوابق شما حفظ مي شود و با ديگر كاربران مقايسه مي شود.(البته از نظر ميزان تعامل مراحل زيادي در بين اين سه نوع وجود دارد. در هر نرم افزار ميزان تعامل با نرم افزار هاي ديگر متفاوت است.

 -5نرم افزارهاي آموزشي مبتني بر شبيه سازي:  

در اين نوع نرم افزار ها، ما با محيطي دقيقا شبيه به محيط اصلي كار مواجه خواهيم شد. مثلا براي آموزش Excel دقيقا محيط كاري اين برنامه را خواهيم ديد. در اينجا از ما خواسته مي شود منوي خاصي را باز كنيم، يا در محل مورد نظر عبارتي را تايپ كنيم. يا اين كه روي هر گزينه اي كه كليك كنيم آموزش مربوط به آن براي ما پخش خواهد شد. البته اين گروه(تعاملي نوع سوم)، خود انواع مختلفي دارد. در انواع پيچيده تر از سخت افزار نيز بهره گرفته مي شود. مثلا در آمريكا، براي آموزش خلبانان از يك كابين شبيه سازي شده كه كاملا شبيه كابين هواپيماي واقعي است استفاده مي شود.بجاي شيشه هاي جلو و اطراف چند مانيتور وجود دارد. بقيه كارها بعهده نرم افزار است.در اين نرم افزار همه عوامل از جمله جاذبه زمين و باد در نظر گرفته شده است. به اين صورت كار آموزش خلبانان با هزينه بسيار كم و بدون هيچ خطري انجام ميشود.( حتي اين خلبانان در جنگهاي مجازي شركت مي كنند و كاملا با شرايط جنگ واقعي آشنا مي شوند).

 -6نرم افزار هاي آموزشي كمكي (كمك آموزشي):

 اين دسته نرم افزار ها براي آموزش طراحي نشده اند بلكه ابزاري برا ي مدرس هستند تا عمل تدريس را براي وي آسان تر و موثر تر سازند. مثلا مجموعه آزمايش هاي درس شيمي كه بصورت انيميشن ساخته شده اند. يا طرز نگارش حروف الفباي انگليسي و . . .

 -7 نرم افزار هاي آموزشي آنلاين1:

 

 به اين نوع آموزش ها آموزش مبتني بر وب نیزگفته ميشود. اين نرم افزار ها نيز دو نوع عمده دارند : يك سويه و دو سويه. در آموزش هاي آنلاين يك سويه نرم افزار يك بار طراحي شده و روي سايت قرار داده مي شود. پس از آن هر فرد مي تواند با رفتن به آن سايت، از آن آموزش استفاده كند. در آموزش هاي آنلاين دو سويه معلم و شاگردان همزمان در فضاي مجازي حضور مي يابند و عمل تدريس با حضور هر دو طرف انجام مي گيرد. اين كار را در گروه ها و اتاق هاي گفتگو ميتوان انجام داد. البته نرم افزار هاي خاصي هم براي اين هدف طراحي شده اند كه امكانات جالبي ارائه مي دهند.

 

نرم افزار موفق نرم افزاري است كه

 با توجه به طيف مخاطبان، محتواي آموزش، حجم نرم افزار و همه عوامل دخيل در توليد، از هر ابزار در جاي خود و بطور صحيح و به ميزان لازم استفاده كند، و از همه مهم تر محتواي آموزشي ارزشمندي داشته باشد. در واقع تغیير سطح دانش فراگير(يا دانش آموز) پس از گذراندن دوره آموزشي، ( چه نرم افزار آموزشي و چه كلاس درس)، ميزان موفقيت آن دوره آموزشي را نشان مي دهد. (مظلومی،1381سایت پرشین بلاگ)

 

 

کیفیت نرم افزار3

با فرض اینکه تمامی نرم افزار های ایجاد شده بر اساس ،فرآیند مهندسی نرم افزار تولید شده باشند ، باز هم با هم تفاوت هایی دارند . مسئله تفاوت بین نمونه ها برای تمام محصولات تولید شده توسط انسان وجود دارد . تفاوت بین نمونه ها ممکن است بدون کمک تجهیزات دقیق اندازه گیری امکان پذیر نباشد اما حتی با دستگاه هایی که به اندازه کافی هم دقیق و حساس نیستند بازهم به این نتیجه می رسیم که هیچ دو نمونه نرم افزاری شبیه هم نیستند .

آنچه در این میان اهمیت دارد و باعث وضوح این تفاوت ها می شود ، کیفیت نرم افزار هاست .

کیفیت

کیفیت در معنی عام آن به مفهوم خصوصیت یا صفتی از یک شی است . در مورد یک شی ،کیفیت اشاره به خصوصیاتی از از قبیل رنگ ، شکل ، اندازه و ... دارد و در مورد یک نرم افزار شامل درجه پیچیدگی درونی الگوریتم های آن ، تعداد خطوط برنامه نرم افزاری ، ارتباطات داخلی زیر برنامه ها و ... می شود .

 

 

کنترل کیفیت

کنترل کیفیت شامل مجموعه ای از بازبینی ها ، مرورها و آزمایشات استفاده شده طی فرآیند مهندسی نرم افزار به منظور اطمینان از انطباق محصول با نیازمندی هایی است که برای آن ساخته شده است . کنترل کیفیت می تواند به صورت خودکار ، به صورت دستی و یا به صورت ترکیبی از تکنیک ها و روش های خود کار و دستی صورت پذیرد .

تضمین کیفیت

هدف تضمین کیفیت فراهم نمودن روشی به منظور اطلاع از کیفیت محصول است . توجه به این نکته حائز اهمیت است که رضایت مندی مشتری در بکارگیری سیستم های نرم افزاری بر اساس بررسی های صورت گرفته به ترتیب زیر تعریف گردیده است :

رضایت مندی مشتری= محصول خواسته شده+ تحویل بر مبنای بودجه وزمان بندی + کیفیت خوب

هزینه کیفیت

هزینه کیفیت شامل تمام هزینه های صرف شده برای رسیدن به کیفیت و یا انجام فعالیت های مربوط به آن است . هزینه های کیفیت می توانند به هزینه های مربوط به پیشگیری ، شکست و ارزیابی تقسیم شوند . هزینه های پیشگیری شامل آموزش ، وسائل و تجهیزات آزمایش و برنامه ریزی کیفیت است . هزینه شکست مربوط به دوباره کاری ، تعمیر و تحلیل وضعیت شکست خواهد شد و هزینه ارزیابی مشتمل بر بازبینی فرآیندها و آزمایش خواهد بود .

کیفیت نرم افزار

مدیران و خبرگان دنیای نرم افزار بر این عقیده اند که کیفیت بالای محصول نرم افزاری به صرفه جویی در هزینه و ارتقاء همیشگی سطح نرم افزار منتج می شود . این در حالیست که تمامی توسعه دهندگان نرم افزاری توافق دارند که دستیابی به نرم افزار های با کیفیت ، بالاترین هدف در ایجاد وساخت سیستم های نرم افزاری است . اما کیفیت نرم افزار چگونه تعریف می شود ؟کیفیت نرم افزار مطابق با نیازهای عملیاتی و استاندارد های توسعه نرم افزار تعریف و تدوین می گردد و در این میان توجه به سه اصل زیر اهمیت دارد .

1-  استانداردها ، مجموعه ای از معیارهای توسعه را تعریف می کنند و چنانچه این معیارها بدرستی دنبال نشوند ، نتیجه آن فقدان کیفیت خواهد بود .

2-  چنانچه یک نرم افزار منطبق بر نیازهای اصلی خود باشد اما نیازهای جانبی خود را (مانند سهولت کاربری و پشتیبانی مناسب) را برآورده نسازد ، کیفینت نرم افزار حاصل نگریدده است.

3-  نیازمندی های نرم افزار و آنچه که نرم افزار برای آن طراحی و پیاده سازی گردیده است ، مبنای اندازه گیری کیفیت است . عدم تطبق نرم افزار با نیازمندی های آن موجب عدم کیفیت نرم افزار خواهد شد .

 

قابلیت اطمینان و امنیت نرم افزار ;   مشخصه های اصلی کیفیت نرم افزار

قابلیت اطمینان یک نرم افزار بخش مهمی از کیفیت آن است . اگر یک نرم افزار به دفعات متعدد با شکست در اجرا مواجه شود آنگاه یکی از مهمترین عوامل کیفی آن از بین رفته است . قابلیت اطمینان نرم افزار به این شکل تعریف می شود : عملکرد بدون شکست یک نرم افزار در محیطی خاص و برای مدت زمانی معین . توجه به این نکته حائز اهمیت است که شکست نرم افزار در اثر اشکالات طراحی است . در واقع تمام شکست های نرم افزاری به مشکلات طراحی یا پیاده سازی منتهی می شوند .

امنیت نرم افزار یکی از شاخص های تضمین کیفیت نرم افزار است که متضمن تشخیص خطرات احتمالی است که بر روی نرم افزار تاثیرات منفی دارند و موجبات شکست سیستم را بوجود می آورند . اگر این خطرات احتمالی زود تشخیص داده شوند ، اشکالات و نواقص طراحی نرم افزار قابل تشخیص بوده و حذف آنها از فرآیند مهندسی نرم افزار امکان پذیر می گردد .  ( مترجم احمد پهلوان تفتی،مقالات شهر الکترونیک همدان )

خصوصيات يك نرم افزار آموزشي مفيد:

- 1اجرا:

 يك نرم افزار خوب، نبايد براي نصب و اجرا، براي كاربر مشكلي ايجاد كند. احتياچ به ويندوز خاص يا نسخه خاصي از يك برنامه و يا حافظه و فضاي زياد، نقطه ضعف برنامه محسوب مي شود. اگر ناچار به نصب فايل خاصي هستيم( در حد فونت( ، آن فايل يا درايور بايد به همراه برنامه نصب شود. برنامه نبايد سنگين باشد يا حافظه زيادي اشغال كند. حذف آن نيز بايد آسان باشد. داشتن اتوران 1نيز امتياز محسوب مي شود.

-2اينترفيس2:

هميشه دراولين برخورد با يك نرم افزار، رابط كاربر يا اينترفيس آن ديده مي شود. پس در توليد بايد بهاي بسياري به اينترفيس داد. اينترفيس نرم افزار بايد كاملا گوياي هدف آن باشد، يعني با ديدن آن، كاربر بايد حتي الامكان متوجه شود كه اين نرم افزار درباره چيست. همچنين از نظر زيبائي و تركيب رنگ نيز اينترفيس مهم تر از ساير بخشهاي نرم افزار است. تمام امكانات عمومي موجود در نرم افزار بايد مستقيما يا با حد اكثر دو كليك در دسترس كاربر باشد. كار هر گزينه و دكمه در اينترفيس بايد كاملا روشن و مشخص باشد.

3-محتوا:

 لازم به ذكر نيست كه محتواي آموزش هسته و اصل برنامه محسوب ميشود و بخشهاي ديگر با وجود اهميتي كه دارند، حاشيه نرم افزار آموزشي محسوب مي شوند. تشخيص كيفيت محتوا شايد كار ساده اي نباشد . ولي با مقايسه دانسته هاي خود قبل و بعد از استفاده از نرم افزار ميتوانيد به ميزان غناي محتوا، پي ببريد.

4- كيفيت اجرا:

كيفيت و روش بكار گرفته شده در اجراي آموزش نيز يكي از ملاك هاي عمده است. آموزش بايد همراه با صدا وتصوير مناسب باشد و از تعامل نيز بصورت منطقي، استفاده شود.

5-تكنيك هاي بكارگرفته شده:

همانطور كه ميدانيد كامپيوتر توانائي هاي بسيار زيادي براي غني كردن و موثر كردن نرم افزار به ما مي دهد. يك نرم افزار آموزشي موفق بايد به بهترين وجه از اين توانائي ها بهره گيرد. هميشه گفته ام اگر قرار باشد نرم افزار ما از توانائي هاي كامپيوتر استفاده نكند، بهتر است يك كتاب بنويسيم.

6- سهولت كاربري:

يك امتياز مهم براي همه نرم افزار ها سهولت كاربري آنهاست. يك نرم افزار كاربرپسند نبايد كاربر را سردرگم كند .براي استفاده از آن، كاربر نبايد تخصص خاصي داشته باشد. (مظلومی ،1381سایت پرشین بلاگ)

 

وبه طور خلاصه

1-کاربرد آسان

2-مبتنی بر یادگیری تعاملی

3-استفاده از بازی های مهیج

4-گویا و روان بودن

5-متناسب بودن با سن فراگیرنده

6-استفاده از بازی های فکری

7-بهره گیری از تمرین و آزمون

8-مناسب بودن برای کار گروهی

9-در راستای خلاقیت بودن

10-دارای پیش زمینه و کار تکراری بودن

11- متناسب با شرایط و محیط

12-برخورداری از طراحی مناسب

13- مبتنی بر حل مسئله

14-بهره گیری از بسته بندی

15-مبتنی برمهارت های تفکر انتقادی (کفاش ،1389ماهنامه رشد  تکنولوژی آموزشی)

 

 

استاندارد هاي نرم افزار آموزشي           

امروزه به يمن وجود برنامه ها ونرم افزارهائي بسيار آسان براي ساخت نرم افزارآموزشی، تعداد اين گونه برنامه ها با برگ درختان و ريگ بيابان ها برابري مي كند. وجود برنامه هاي بسيار آساني مثل مالتی مدیا1 بیلدر باعث شده كه هر كس كليك كردن را ياد گرفته، به فکر ساختن برنامه مالتي مديا بيافتد. اوج مصيبت اينجاست كه حضرات تصميم مي گيرند وارد وادي نرم افزار هاي آموزشي هم بشوند و مثلا سی دی2 آموزش فلان برنامه را هم توليد كنند. به همه اينها اضافه كنيد آشفته بازار كامپيوتر مملكت را با آن وضع توزيع و فروش و اين قانون محترم كپي رايت، تا ببينيد كه عمق فاجعه كجاست. البته طبع آزمائي ديگران در توليد نرم افزار جای خود را دارد، ولي وقتي پاي نرم افزار آموزشي پيش مي آيد قضيه كمي متفاوت مي شود. بد بختانه آموزش و پرورش(دفتر تكنولوژي) كه خود را متولي توليد نرم افزارهاي آموزش دروس مي داند، (بعضاً) بدترين نمونه ها را توليد مي كند.

برخلاف آنچه بنظر مي رسد و گاهاً عمل مي شود، توليد يك نرم افزار آموزشي اصلا كار ساده اي نيست براي توليد يك آموزش موفق به متخصصين زيادي احتياج است، براي مثال یک مدیر توانمند ، يك مدرس باتجربه، يك تكنولوژيست آموزشي، يك گرافيست حرفه اي و ... .

 اولين عامل يك مدير توليد خوب است، مدير توليد بايد به همه جوانب كار اشراف داشته باشد و همه نرم افزار ها و روش هاي آموزش و مراحل توليد نرم افزار آموزشي را بشناسد و تجربه كرده باشد. وي بايد براي هر بخش بهترين فرد را انتخاب كند و از آنجا كه متخصصين كامپيوتر و متخصصين آموزش اغلب با هم بي ارتباط هستند، وي بايد بتواند با پيوند و هماهنگي بين اعضاي تيم را حفظ كند وبا شناسائي گلو گاه ها، جلوي كند شدن كار را بگيرد.

 يك عامل بسيار مهم ديگر نيز ـ مدرّس ـ است. در واقع بدون داشتن يك مدرس خوب همه تلاش ها براي توليد يك آموزش موفق بي فايده است. زيرا داشتن يك طرح درس موثر و مناسب در واقع خشت اول بناي آموزش است كه نبايد كج گذاشته شود. بهترين حالت اين است كه اين مدرس با كامپيوتر و نرم افزارهاي آموزشي آشنا باشد . زيرا محيط نرم افزار هاي آموزشي با محيط كلاس تفاوت بسياري دارد. در واقع كامپيوتر امكانات بسياري در اختيار كاربر قرار مي دهد كه مدرس با آگاهي از آنها مي تواند طرح درس بسيار موثرتري توليد كند.

 

در طراحي نرم افزار آموزشي به يك تكنولوژيست آموزشي نيز احتياج داريم. البته منظور از تكنولوژيست آموزشي كسي نيست كه لزوما در رشته تكنولوژي آموزشي فارغ التحصيل شده باشد. شخص موردد نظر ما كسي است كه علاوه بر معلومات اين رشته، با تكنولوژي روز و كامپيوتر و نرم افزار هاي آموزشي نيز كاملا آشنا باشد. تكنولوژي آموزشي مجموعه گسترده اي است از روشها و تكنيك هاي تدريس، امتحان، تحقيق و نتيجه گيري، يك تكنولوژيست آموزشي مي تواند مشخص كند كه براي آموزش يك مطلب خاص، در يك شرايط خاص، چه روشي بايد به كار گرفته شود و چگونه بايد آموخته ها را امتحان كرد و چطور از نتايج امتحان در بهبود روش تدريس استفاده كرد. در اصل بخشي از كار تكنولوژيست آموزشي پس از ارائه محصول و دريافت بازخورد از مخاطبان انجام مي شود . او مي تواند با اين معلومات و با احاطه اي كه بر كامپيوتر و توانائي هابي آن دارد، در موفقيت كار تاثير زيادي داشته باشد. در واقع تكنولوژيست آموزشي خلا بين معلم و متخصصين كامپيوتر را پر مي كند. (مظلومی،1381سایت پرشین بلگ)

مقايسه نرم افزارهاي آموزشي با روش هاي سنتي آموزش

1-زمان:

 در روش تدريس سنتي، براي آموزش يك عنوان درسي معمولا 20 ساعت زمان لازم است كه در اين زمان هم معلم و هم شاگرد درگير خواهند بود.. اين كار هر بار بايد براي فراگير يا فراگيران جديد تكرار شود. براي توليد يك نرم افزار آموزشي عادي- با توجه به حجم مطالب- معمولا بين 2 تا 8 ماه زمان لازم است. حاصل كار بطور تقريبي بين 2 تا 6 ساعت فيلم آموزشي يا 100 تا 400 صفحه مطلب و يا تركيبي از اين دو خواهد بود. و هر كاربر تقريبا بين 6 تا 20 ساعت زمان براي گذراندن نرم افزار صرف خواهد كرد. ولي تفاوت اصلي در اين است كه نرم افزار آموزشي را يك بار توليد مي كنيم و ميتوانيم بارها از آن استفاده كنيم و فقط فراگير در روند آموزش درگير خواهد شد.

2- هزينه:

 هزينه يك دوره آموزشي در آموزشگاه ها 4 تا 8 برابر هزينه خريد يك نرم افزار آموزشي است.

در صورتي كه كلاس قابل تكرار نيست( بدون هزينه). ولي با يك بار خريد سی دی1 يا نرم افزار آموزشي، مي توانيم، بارها از آن استفاده كنيم.

۳- مكان و زمان بندي:

 براي شركت در كلاس بايد حتما در ساعات مشخص در مكان مشخصي حاضر باشيم

ولي براي استفاده از يك نرم افزار آموزشي، ميتوانيم از اوقات فراغت و زمان هاي آزاد خود بهره گيريم. همچنين استفاده از نرم افزار آموزشي احتياج به مكان خاصي ندارد. مي توانيم در خانه، محل كار و هر جاي ديگري كه يك كامپيوتر شخصي (يا لپ تاپ)وجود دارد، از نرم افزار آموزشي خود استفاده كنيم.

4- تكرار:

در يك كلاس درس اين امكان وجود ندارد كه از معلم يا استاد خواهش كنيم درس را بيست بار براي ما تكرار كند، ولي درس هاي نرم افزار آموزشي را ميتوانيم هرچندبار كه بخواهيم ببينيم.

5- تعداد كاربر:

در كلاس معمولي فقط يك نفر(به ازاي پرداخت يك شهريه) مي تواند شركت كند. ولي نرم افزار آموزشي را ميتوان بطور اشتراكي استفاده كرد، يا پس از استفاده آن را به شخص ديگري امانت داد. همچنين در يك شبكه داخلي، چند كاربر ميتوانند بطور هم زمان از آن استفاده كنند.

6-هزينه و خطرات تمرين:

براي بعضي از آموزش ها تمرين، هزينه و مخاطرات بسيار زيادي دارد. مثلا براي آموزش خلبانان، فضا نوردان، و... به تجهيزات بسيار گرانقيمت و پيشرفته نياز داريم. همچنين نمي توان كارآموز را عملا در معرض شرايط خطرناك قرار داد. يا براي آزمايش انفجار هاي اتمي هزينه و احتمال خطر براي انسان ها بسيار زياد است. ولي در يك نرم افزار آموزشي ميتوان محيط هاي شبيه به واقعيت را شبيه سازي كرد و با هزينه ناچيز و بدون هيچ خطري به تمرين پرداخت.( مظلومی،1381سایت پرشین بلاگ)

نرم افزار خوب براي كودكان

هدف از نرم افزارهاي آموزشي مخصوص كودكان، افزايش دانش كودكان و در عين حال، ايجاد يك تجربه مثبت است تا آن ها را در يادگيري تشويق كند. تحقق اين امر به سه طريق ممكن است:

 نخست، فضايي تعاملي و بازي گونه فراهم گردد تا كودكان از آن لذت ببرند.

دوم، نرم افزارها براي سطوح مختلفي طراحي و ساخته شده اند توجه داشته باشيد كه نرم افزار با توانايي هاي يادگيرنده هم خواني داشته باشند.

سوم اين كه، به كودك در قبال هر عملي كه ياد مي گيرد يا هر عملي كه انجام مي دهد، بازخورد فوري داده شود.

نخستين تماس كودك و يا والدين با نرم افزارهاي آموزشي، شيوه نصب كردن آن است. نرم افزار خوب نرم افزاري است كه به راحتي نصب شود و كودك را درگير فرايند پيچيده فني نكند. بنابراين مي توان گفت نرم افزارهايي كه نياز به نصب روي رايانه ندارند و به صورت خودكار اجرا مي شوند نسبت به بقيه ارجحيت دارند.

 نكته دوم، سهولت استفاده از نرم افزار است. كودك بايد بتواند بدون كمك والدين و يا با حداقل كمك از طرف آنها با نرم افزار كاركند، به قسمت هاي مختلف آن برود و بازگردد و همچنين بداند كه در هر بخش چه چيزي در انتظار اوست. لازمه اين امر، دادن دستورهاي روشن و وجود آيكون هاي روشنگر است. البته اين بدان معنا نيست كه بايد همه چيز را براي كودك توضيح داد. گاه كشف يك نكته توسط خود كودك، ارزش بسيار بالاتر از فراگيري انبوهي از اطلاعات دارد.

 نرم افزار آموزشي خوب نرم افزاري است كه اطلاعات ارائه شده در آن با كمك كارشناسان خاص آن حوزه يا دست كم براساس اطلاعات معتبر تدوين شده باشد. تاييديه مراجع ذي صلاح مي تواند راهنماي خوبي براي گزينش نرم افزارهاي آموزشي باشد.

 نكته ديگر همخواني مطالب و شيوه آموزشي در نرم افزار با توانايي هاي گروه سني مخاطب است. البته با توجه به تفاوت هاي فردي ،كودكاني هستند كه با داشتن سن كم، توانايي كار با نرم افزارهاي آموزشي در سطح هاي بالاتر را دارند. در ضمن برخي از نرم افزارهاي آموزشي مي توانند سطح هايي داشته باشند كه طيف هاي مختلف گروه هاي سني را پوشش دهند.

يكي ديگر از ويژگي هاي نرم افزار آموزشي خوب اين است كه سطح تعاملي آن بالا باشد. وقتي كودكان با نرم افزار سر و كار دارند حتي اگر در قسمتي از آن فيلم پخش شود مدام با استفاده از ماوس، تصوير را كوچك و بزرگ مي كنند، اين نشان مي دهد كه مي خواهند با آن در تعامل باشند. نرم افزار آموزشي نبايد مانند يك فيلم آموزشي در رايانه نمايش داده شود. بده بستان مستمر بين كودك و نرم افزار نهايت تمركز كودك را در يادگيري تضمين مي كند. با اطمينان مي توان گفت كه هر چقدر ميزان تعامل در يك نرم افزار بيشتر باشد امتياز آن بالاتر است.

نرم افزار آموزشي خوب، نرم افزاري است كه براي كودكان با سرعت يادگيري متفاوت گزينش هاي متفاوت ارائه دهد؛ يعني اين كه نه كودكان با هوش بالا از آن خسته شوند و نه كودكان كندتر به دليل عدم توانايي در پيش رفتن با پاسخ دادن به سوالات مستاصل گردند.

 از ديگر ويژگي هاي نرم افزار هاي آموزشي خوب امكان ثبت نتايج و ارزيابي ميزان پيشرفت كودكان است كه متاسفانه تاكنون در ايران به آن توجهي نشده است.  ( سایت پرشین بلاک)

ارزشیابی نرم افزار آموزشي

نرم افزار آموزشي را از دو جنبه مي توان ارزشيابي و امتياز دهي كرد:

1-  روش تدريس، تئوري هاي آموزش و كيفيت محتوا و كلا" كيفيت آموزش

2- تكنولوژي توليد و ميزان بهره گيري از توانائي هاي كامپيوتر در آموزش.

جنبه اول حائز اهميت بسيار زيادي است. چرا كه اگر محتواي آموزشي مناسبي نداشته باشيم، در بهترين قالب نرم افزاري هم پاسخ نخواهد داد و اگر محتواي آموزش كامل و مفيد باشد، حتي در قالب فيلم آموزشي ساده هم، تاثير گذار خواهد بود. البته اگر بخواهيم نرم افزار آموزشي را فقط در قالب فيلم عرضه كنيم. نمي توان نام آن را نرم افزار گذاشت و همچنين دليلي ندارد كه آن را منحصر به كامپيوتر كنيم و چنين كاري را مي توان در قالب فيلم ويدئو يا وی سی دی1 عرضه كرد و طيف كاربران بيشتري نيز خواهد داشت.

اما جنبه دوم يا تكنولوژي. روش توليد و روش كار نرم افزار نيز، تاثير زيادي در موفقيت نهائي آن دارد. همانطور كه گرافيك هاي مناسب، صداي خوب و تعامل منطقي مي تواند تاثير آموزش را چند برابر كند، استفاده از رنگهاي تند، صداي ناهنجار و مشكلات نرم افزاري2كاربر را از آموزش بيزار خواهد كرد.(سایت پرشین بلاگ )

 

خریداران نرم افزارهای آموزشی

به غیر از دولت که برخی از تولیدکنندگان و کارشناسان معتقدند با خریدهای بدون مطالعه خود از برخی تولیدکنندگان نرم افزار به گروه دیگری بی توجهی می کنند اکثر خریداران نرم افزارهای آموزشی را دانش آموزان تشکیل می دهند و البته معلمان و اساتید. تولیدکنندگان نرم افزار در این زمینه می گویند: نرم افزار های آموزشی درسی توسط دانش آموزان و نرم ا فزارهای آموزشی عمومی نیز توسط عموم مردم با هر سنی خریداری می شوند، ولی نکته قابل توجه اینجا است که ، آقایان از نرم افزارهای آموزشی استقبال بیشتری می کنند تا خانم ها.(عسگری ،1388سایت دنیای اقتصاد)

معایب و کاستی های استفاده از نرم افزار های آموزشی

1-این نرم افزار ها بازخورد عاطفی ندارند.

 2 -برای استفاده و اجرای نرم افزار ها نیاز به وجود پیش نیازهای از قبیل سیستم نمایش دهنده نرم افزار و ... می باشد.

3- اطلاعات و مطالب ارائه شده در نرم افزار را نمی توان گسترش داد .

4- باعث خستگی چشم ها و به طور کلی خستگی دانش آموزان مخصوصا"دانش آموزان کم سن و سال می گردد.

5-دانش آموز را به چالش نمی کشاند.

6-تفاوت های فردی در طراحی و تولید آن مد نظر قرار نگرفته است.

7-ارتباطات انسانی بین معلم و دانش آموز را نمی توان توسط ماشین ایجاد کرد.

8- روابط اجتماعی و همکاری بین دانش آموزان کاهش می یابد.

9- از آموزش بعنوان ابزاری جهت تربیت دانش آموزان برای ورود به جامعه استفاده می شود. دانش آموزان نه تنها آموزش می بینند بلکه اخلاق اجتماعی و مسئولیت پذیری را نیز در مدارس یاد می گیرند عمده دانش آموزان بطور مستقیم یا غیر مستقیم تحت تاثیر معلمشان قرار گرفته و رفتار او را تکرار میکنند.در صورتی که استفاده از نرم افزار ها این محا سن را ندارند.  (موسوی، 1389)

چالش های موجود در راه تولید نرم افزار

1- عدم رعایت قانون کپی رایت در کشور یکی از معضلاتی است که تمام تولیدکنندگان و کارشناسان از آن گله مندند و آن را عامل اصلی رشد دست و پا شکسته این صنعت می دانند.

2-به غیر از این موضوع مسائلی مانند سیستم سنتی آموزشی کشور، عدم وجود مرکزی برای محک زدن محتوای نرم افزارهای آموزشی، عدم حمایت دولت از تولیدکنندگان و... از معضلات دیگر پیش روی تولیدکنندگان نرم افزارهای آموزشی عنوان شده است.

3-مدیران سلیقه ای برای این بخش در نظر گرفته شده اند نه مدیران حرفه ای و علمی.

4- با توجه به اینکه هنوز سیستم آموزشی ما سنتی است، دانش آموزان و معلمان به این نرم افزارها به عنوان مکمل می نگرند و احساس نیاز نمی کنند و به همین دلیل هزینه های تولید جبران نمی شود.

5- برای تولید یک نرم افزار آموزشی بسته به اینکه در چه سطح و کیفیتی باشد، هزینه ای حدود دو تا 20 میلیون تومان نیاز است که این نرم افزارها با قیمتی حدود 8 تا 15 و گاه 20 هزار تومان در اختیار مصرف کنندگان قرار می گیرند و باز هم با این حال برخی از افراد سودجو همین نرم افزارهای 8 هزار تومانی را به صورت قفل شکسته با قیمت پایین به بازار عرضه می کنند.  (عسگری ،1388، سایت دنیای اقتصاد)

6-  تکمیل نكردن زیر ساخت‌های ضروری آی تی1 .

 7- فراگیر نشدن فرهنگ استفاده از این فناوري در بخش وسیعی از حوزه‌ها.

8-  نبود  سرمایه‌گذاری مناسب براي پژوهش و تحقیق در حوزه نرم‌افزار.

اگرچه مساعدت‌هایی در اختیار بخش‌های مختلف خصوصی و دولتی در چهارچوب طرح‌های مختلف قرار گرفته است، عمده‌ي این سرمایه‌ها اغلب به سمت بخش‌های سخت‌افزاری سرازیر و در عمل سرمایه‌گذاری در عرصه تولید و به تناسب آن تحقیق و پژوهش کاربردی حوزه‌ي نرم افزار که در زمره‌ي سود آورترین عرصه‌های اقتصادی در دنیا شناخته می‌شود، بسیار اندک است.

9- ناتوانی‌های شرکت‌های تولید نرم‌افزار.

  دست اندر کاران تولید نرم‌افزار در کشور ما بيش‌تر شرکت‌های کوچک نرم‌افزاری با پشتوانه‌های مالی اندک هستند. شرکت‌هایی که هنوز بلوغ سازمانی کافی نیافته‌اند، قادر نیستند متناسب با متحول‌ترین عرصه‌ي تکنولوژیک رشد كنند.

10- قراردادهای ناپخته.

 بيش‌تريان مشتریان مهم حوزه‌ي نرم‌افزار را سازمان‌های دولتی و نیمه دولتی تشکیل می‌دهند. قراردادهای تولید نرم افزار، قراردادهایی ناپخته و یک طرفه هستند و مجریان چنین پروژه‌هایی، با وجود آگاهی نسبت به ضعف‌های آن بيش‌تر اوقات به دلایل اقتصادی مجبور به پذیرش آن‌ها هستند.

11- نبود دید روشن از حجم تلاش لازم برای تولید یک نرم‌افزار.

12- کمی آگاهی از فناوری تولید نرم‌افزار، روش‌های تولید و توسعه، کیفیت در نرم‌افزار و به طور کلی مباحث تکنیکی و مدیریتی این حوزه .  ( مشرف،1384)

منابع و ماخذ

1-    کفاش ،حمید رضا،1389،فناوری آموزشی اطلاعات وارتباطات، رشد تکنو لوژی آموزشی، شماره 7،فروردین

2  -  امیر تیموری،محمد حسن(1385) .یاددهی-یادگیری برنامه ای.—تهران:اساطیر.چاپ اول.

3-   مشرف،حمید 1384،   بازیابی5 خرداد1389          http://www.itiran.com/?type=news&id=4898

4- بازیابی31فروردین(1389)  http://www.hamedan.ir/Articles/Article_View.asp?ID=14 مقالات شهر الکترونیکی همدان

5-بازیابی20اردیبهشت(1389)  http://www.shabake.com/ITshow-news-4953شبکه فناوری اطلاعات ایران

6- بازیابی20اردیبهشت(1389)    http://www.licence.mihanblog.com/post/61 میهن بلاگ - وبلاگ کلبه دانشجوئی مهندسی کامپیوتر

    

7-   بازیابی20اردیبهشت( 1389) http://ppm.persianblog.ir/archive.asp سایت پرشین بلاگ -وبلاگ نرم افزار های اموزشی

8-  بازیابی31فروردین(1389 )    http://www.srco.ir/tutorial/OurNeed.asp سایت سخا روش

9-  بازیابی31فروردین(1389)       26508   iranictnews.ir/Category/programming/C_//:http پایگاه فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران-هفته نامه بزرگراه فناوری.

10-بازیابی 5خرداد (1389)  http://www.donya-e-eqtesad.com/Default_view.asp?@=177869   سایت دنیای اقتصاد